Rehber
ROE (özkaynak kârlılığı), şirketin ortaklarına ait özkaynakla ne kadar net kâr ürettiğini gösterir. Formülü basittir: net dönem kârı bölü ortalama özkaynak. Asıl değer, oranın yüksek ya da düşük çıkmasının nedenini görmekte yatar; çünkü aynı ROE sağlıklı kârlılıktan da yüksek borçtan da doğabilir.
ROE formülü ve örnek hesaplama
ROE = Net dönem kârı / Ortalama özkaynak × 100. Ortalama özkaynak, dönem başı ve dönem sonu özkaynak toplamının ikiye bölünmesiyle bulunur.
Örnek: Net dönem kârı 4,4 milyon TL, dönem başı özkaynak 20 milyon TL, dönem sonu özkaynak 24 milyon TL olsun. Ortalama özkaynak 22 milyon TL, ROE ise 4,4 / 22 = %20 olur.
Mizandan ROE nasıl hesaplanır?
Tek Düzen Hesap Planı kullanan şirketlerde değerler şu hesaplardan gelir:
| Kalem | Kaynak hesap | Dikkat |
|---|---|---|
| Net dönem kârı | 590 Dönem Net Kârı / 591 Dönem Net Zararı | Kapanış yapılmadıysa gelir tablosundan vergi sonrası hesaplayın |
| Özkaynak | 5 ile başlayan hesaplar | 501 Ödenmemiş Sermaye, 580 ve 591 eksi olarak düşülür |
| Dönem başı özkaynak | Önceki dönem kapanış bilançosu | Sermaye artışı varsa ağırlıklı ortalama daha doğrudur |
DuPont ile ROE'nin nedenini görün
DuPont analizi ROE'yi üç parçaya ayırır: net kâr marjı × varlık devir hızı × finansal kaldıraç. Aynı %20 ROE, %10 marj × 1 devir × 2 kaldıraçla da %2,5 marj × 2 devir × 4 kaldıraçla da elde edilebilir. İkincisi çok daha fazla borç riski taşır.
Bu yüzden ROE tek başına değil; borçluluk, nakit akışı ve sektör verileriyle birlikte yorumlanmalıdır.
ROE yorumlanırken dikkat edilecekler
Evrensel bir 'iyi ROE' değeri yoktur; sektör ve enflasyon ortamı belirleyicidir. Şu durumlar yanıltıcı olabilir:
- Özkaynak çok düşük veya negatifse oran anlamsız şekilde yüksek ya da negatif görünür.
- Tek seferlik gelirler (varlık satışı, kur farkı) kârı ve dolayısıyla ROE'yi şişirebilir.
- Yüksek enflasyon döneminde nominal ROE reel kârlılığı olduğundan iyi gösterebilir.
- Temettü veya sermaye hareketi olan dönemlerde dönem sonu özkaynakla hesaplamak sonucu saptırır.
Adım adım
- Net dönem kârını bulun. Gelir tablosundan veya 590/591 hesaplarından vergi sonrası sonucu alın.
- Ortalama özkaynağı hesaplayın. Dönem başı ve dönem sonu özkaynak toplamını ikiye bölün.
- Oranı hesaplayın. Net kârı ortalama özkaynağa bölüp 100 ile çarpın.
- Nedeni ayrıştırın. DuPont ile marj, devir hızı ve kaldıracın etkisini görün; sektör ve geçmiş yıllarla karşılaştırın.